WASIIRKA ARRIMAHA GUDAHA OO LA SHIRAY MAS'UULIYIINTA IYO SHAQAALAHA WASAARADDA

 PUNA GAROOWE 10/09/2000 

Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga mudane C/qaadir Islaan Maxamed ayaa waxaa hoolka wayn ee xarunta Wasaaradda Arrimaha Gudaha, kula hadlay masuuliyiinta iyo shaqaalaha sidii dardar hor leh loo gelin lahaa hawlaha ay wasaaraddu u hayso bulshada iyo siday uga soo dhalaali lahayd, loogana miro dhalin lahaa hadafkii iyo ujeedooyinkii loo Asaasay. 

Wasiirka oo sii wata hadafkiisa wuxuu yiri waxaa loo baahan yahay in lala yimaado xisaabtan dhab ah oo lagula xisaabtamaayo qof kasta wuxuu qabtay ee aan loo baahnayn dabacsanaan shaqo iyo hoosaasin. 

Shirkaan aan maanta isugu nimid oo ah shaqada wacyi gelinta iyo ka hortagga dacaayaddo dowladda lid ku ah oo ay ka mid yihiin sida shaqada wasaaradda u socoto iyo shaqaale qaarkood mushahar dowladda ka qaataan ayagoon shaqayn, sharciga shaqaalahana u mamnuucaayo iyo kuwo aan shaqayn oo wasaaradda u shaqayn ay mushahar qaataan iyo  wax la mid ah, Wasiirka oo hadalkiisa sii wata wuxuu yiri iyadoo waayahaan dambe ay jiraan dad aan garanayn waxa yahay maamulka oo aan ogolayn horumarka uu gaaray maamul Goboleedka Puntland. 

Wuxuu Wasiirka hadafkiisii ku soo gabagabeeyay in shaqaalaha Wasaaradda aysan raacin dadka  

meelaha la fadhiya beenta ee

yiraahda waxay Puntland qabatay ma jiraan, iyo dad aan doonayn horumarka ay dowladdu gaarsiisay dadweynaheeda ku nool Gobolada Puntland sida Nabadgelyadda, waxqabadka shaqaalaha xag ciidan iyo xag shaqaalabe. 

Munaasabadaas waxaa Goobjoog ka ahaa Wasiirka ku xigeenka  

Wasaaradda Arrimaha Gudaha Mudane Axmed Aaden Carab, Agaasimaha Guud ee W/A/G Mudane Yuusuf Macalin Ibraahim iyo Agaasimaha Waaxyaha ee Wasaaradda.

 

GOBOLKA NUGAAL OO BILAABAY HOWLGAL CUSUB 

Gobolka Nugal ayaa dawlad iyo shacab wuxuu bilaabay howlgal cusub oo isku-duuban oo dardar lagu gelinayo howlaha Gobolka oo dhinaca walba ah... hawlgalkaas cusubi wuxuu ku qorshaysanyahay in dhammaan dadka gobolku si wadajir ah uga wada qaybgalaan. 

Shirkii howlgalkaas ugu horreeyay ayaa maalintii axadda 10/09/2000, ayaa hoolka shirarka ee xarunta Gobolka, waxaa isugu-yimid xildhibaannada Gobolka ugu jira Golaha wakiillada ee Dawlad Goboleedka Puntland iyo mas'uulyiin dawladda ee Gobolka Nugaal. 

Xubnaha Golaha Wakiillada Puntland ee shirkaas ka soo qaybgalay waxay ahaayeen:- 

1.      Shukri Salaad Warax. 

2.      Dr. Maxamuud Cali Yuusuf (Gaagaab)

3.      iyo C/laahi Maxamed Xaaji (Cawiif) oo saddexduba xubno ka ah Guddiga joogtada ah ee  

Golaha Wakiilada.

Siciid C/laahi Muuse, Maxamed Sugule Maxamuud, C/qani Ismaaciil Aw-Cismaan iyo Khaliif Aw-Cali Aw-Axmed. 

Dhinaca Mas'uuliyiinta Gobolka waxaa shirkaas ka soo qaybgalay Guddoomiyaha Gobolka Nugaal Mudane C/laahi Xasan Faarax (Baasaweyne), labada Guddoomiye ku-xigeen, Inj. C/qaadir Cismaan Ciise iyo Cabdi Saleebaan Cali, Taliyaha Qaybta Booliiska Gobolka Nugaal Axmed Cabdi Cali, isu-duwaha Gobolka cismaan Cawad iyo Duqa Magaalada Garoowe Daahir Cali Ciise. 

Shirkaas waxaa lagu faaleeyay howlaha Gobol. 

Waxaana warbixin koob kooban ka soo jeediyey Mas'uuliyiinta Gobolka iyo Duqa Magaalada, duqa wuxuu timaamay in Garoowe tahay Magaalada ugu qorshaha wanaagsan (Town Planning) dhamaan magaalooyinka Dawlad Goboleedka Puntand. 

Xildhibaannada Golaha Wakiillada oo dhammaantood shirkaas ka hadlay waxay aad u soo dhaweeyeen wada shaqeeynta cusub ee shacabka iyo mas'uuliinta Gobolka iyo xubnaha Golaha wakiillada ee Puntland, waxaana hadalka dhinacooda ka soo gabagabeeyay Xildhibaan Shukri Salaad Wayrax..si niyadsami ah ayaa mas'uuliintaas ku ballameen howlgal cusub oo lagu xoojinayo horumarka Goblka dhinac walba 

Agaasinka Guud Qaybta Caafimaadka

 

1.       Siyaasadda iyo Qorshaha waxqabadka ee caafimaadka dalka

 

Waxaan jeclahay in aan maanta idiin sheego in Puntland ay leedahay siyaasad iyo qorshe waxqabad oo cad ayna ku heshiiyeen Wasaaradda, Deeq bixiyayaasha iyo Hay'adaha Caalamiga ah ee ka hawl gala Puntland. 

Qorshahaas oo laga diyaariyey buug la isku raacay iyadoo laba jeer magaalo madaxda Puntland lagu qabtay laba workshop oo kala ahaa bishii Oktoobar 1999 iyo bishii May 2000 oo ay ka soo qayb galeen masalayaasha ay khuseyso ee caalamka iyo gudahaba oo ay ku jiraan xubno ka tirsan golaha wakiilada. 

Diyaarinta siyaasada iyo qorshaha caafimaadku wuxuu ahaa mid Wasaaraddu har iyo habeen ku taameysey sii ay mar u hirgelin lahayd soo saaristiisa, Alxamdu lilaahi maanta waa diyaar iyadoo Wasaaradda iyo beesha caalamku isku raacday. 

Mar haddii aadan siyaasad lahayn iyo qorshe cad waxaa kuu talinaya wiil yar oo Hay'ad ajnebi ah u shaqeeya. Oo dhaqaalihii Deeq bixiyayaashu u soo dhiibeen Hay'adiisa ku fushanaya dantiisa iyo danta Hay'adda uu u shaqeeyo, laakiin haddii aad leedahay siyaasad iyo qorshe taada ayaa soconaysa, marka maanta waxaa inoo diyaar ah siyaasadda iyo qorshaha wax qabad ee caafimaadka oo ku saleysan 2,500,000 oo qof oo ku nool shanta Gobol iyo Deegaanka Buuhoodle ee Puntland State of Somalia. 

2.       Wasaaraddu iyadoo gudanaysa waajibaadka ugu qoran dastuurka iyo barnaamijka sadexda sano ee dawladu waxay soo gudbisey xadiga cudurada in labada cudur ee ugu daran Puntland ay yihiin cudurka qaaxada iyo cuduradda Duumada,

Cudurka Qaaxada:- Waxaa lagu qiyaasay in guud ahaan soomaaliya cudurka qaaxada sanad walba inuu ku dhaco 12000 oo qof

 

4000 oo ka mid ah 12000 kaas ay ku sugan yihiin degaanka loo yaqaan Puntland. Macnaha Puntland sanad walba 4000 oo cusub ayuu ku dhacaa cudurka qaaxada, waxaan kaloo idiin sheegnay in Puntland ay ku yaaliin laba xarumood oo qura oo lagu daaweeyo, kuwaas oo kala ahaa xarunta OPD mersi Bosaaso iyo qayb ka mid ah isbitaalka Laascaanood oo iyada lagu daweeyo bukaanka lana seexiyo. 

Hadaba wasaaraddu iyadoo og inaysan labadaas goobood ku filayn dadka cudurkaasi saameey ee ku sugan deegaanada Puntland waxay qaaday dadaal intii u dhexaysey labada kal fadhi, dadaalkaas oo dhalay guulaha hoos ku xusan. 

1.       Waxaa Wasaaradda iyo WHO ka fureen magaalada Qardho xarun lagu daaweeyo qaaxada oo ay maamuli doonto Hay'adda la yiraahdo AAH.

2.       Wasaaradda iyo Hay'adda WHO waxay isla ogolaadeen in xarunta lagu daweeyo qaaxada laga furo magaalada Burtinle iyadoo ay maamuli doonto Hay'ada la yiraahdo IICO dhawaana la furayo.

3.       Wasaaraddu waxay ogolaatay in magaalada Gaalkacayo laga furo xaurn lagu daweeyo cudurka qaaxada iyadoo ay maamuli doonta Hay'adda NPA oo isla hawlahaas ka wada Laascaanood, gacana ay ka geysan doonto dawlada hoose ee Gaalkacayo, dhawaana la furi doono

4.       Wasaaraddu waxay hadda hadalo la wadaa Hay'adda WHO iyo ADRA  in xarun cudurka qaaxada lagu daweeyo laga furo magaala madaxda Garoowe, dhamaystirkii heshiiskaasna wax yar baa dhiman, waxaana la hubaa haddii Alla idmo in la furayo intaan sanadku dhamaan.

5.       maadaama dadkaan cudurka qaba la rabo in nafaqo ahaan loo soo kabo, bulshaduna ay u badan tahay dad dhaqaale ahaan u liita Wasaaradda, WHO iyo WFP waxay ku heshiiyeen in goob waliba oo cudurkan lagu

daweeyo mudada daawadu soconayso o ah lix bilood ooloo marayo habka loo yaqaan DOTs in WFP siiso bil walba raashin bukaan kasta, maadaama qof kasta reer ka tirsan yahay si aan raashinkaa looga cunin qof walba waxaa raashinka lala siiyaa qoyskiisa oo isku dhan lix qof, ilaa hadana dhawr bilood buu socdaa oo laga bixiyey goobaha qaaxada lagu daweeyo, sida Laascaanood Hospitaal iyo xarunta Mercy Bosaaso. 

Cudurka Duumada:- 

Cudurka duumada wuxuu ahaa cudurada ugu sareeya ee dhimashada Puntland. Haddaba Wasaaraddu waxay qaaday dadaal weyn oo ku wejahan wax ka qabashada cudurka duumada. 

Wasaaraddu waxay wada xaajood badan oo ku wajahan wax ka qabashada cudurka duumada la yeelatay Hay'adda WHO oo ay iyada waajibaadkeeda tahay wax ka qabashada cudurka duumada. 

Wasaaradda iyo Hay'addu waxay isla dejiyeen qorshaha wax qabad ee cudurka duumada.

Si aan u asaasno laanta duumada ee Puntland waxaa lagama maarmaan noqtay in la helo takhtar ku takhasusay cudurka duumada oo aan ka jirin Soomaaliya oo dhan. Wada hadal badan ka dib WHO  waxay noo ogolaatay in lanoo ku diray takhtar, waxaana baxay takhtar reer Puntland ah oo muddo hal sano ah ku soo takhasusi doona cudurka malariyada, wuxuuna baxay bishii April 2000. 

Wasaaradda iyo WHO waxay isla ogolaadeen in degmooyinka laga dhiso berkado laguna kaydiyo kalluunka cuna lulumada kaneecada iyo ugxanteeda, goobahaas oo loo qaybin doono saddexdii degmo ee ugu horeysey dhakhso ayaa loo bilaabayaa. 

Waxaan rajeynaynaa haddii uu hirgalo qorshaha aan wadno anaga iyoWHO Somalia in goor aan fogeyn laga gaari doono guul wax ka qabashada cuduradaas. 

Eeg Bogga 4aad

Ka yimid Bogga 3aad

 

Agaasinka Guud Qaybta Caafimaadka 

Wax ka qabadka Adeegyadda Caafimaadka:- 

Waxaanu xooga saarnay sidii aanu dib u habayn ugu samayn lahayn goobaha caafimaadka ee shaqeeya maamulkooda, loona furi lahaa goobaha caafimaadka ee aan shaqayn, sidii dhaqaalaha caafimaadku ku socdo aan uga raadin lahayn deeq bixiyayaasha caalamka iyo dalka gudihiisa sida dawladda. 

Dib u habayn guud iyo mid maamul lagu sameeyey labada isbitaal ee kala ah Bosaaso iyo Laascaano waxaanu jecelahay in maantana aanu idiin sheegno in labadaas Isbitaal dib u habayntii lagu sameeyey ay noqotay mid lagu liibaaney, maantana ay marayaan meel lagu faani karo. Wasaaraddu dhinaca wax ka qabashada adeegyada Caafimaadka waxay gaartey guulo aad u fiican waxaana ka mid ahaa. 

Qorshahayaga lixda bilood ee Jaanyo-Juun 2000 wuxuu ahaa in la furo adeegyada caafimaadka saddexda degmo oo kala ahaa Buuhoodle, Eyl iyo Baran oo dhamaantood ay xirnaayeen adeegyadooda caafimaadku, dib ayaa loo furay, maantana si wanaagsan ayey u shaqeynayaan, degmada Baran weli lama furin kamana xanibna dhinacayaga ee waxay u xaniban tahay arrimo kale. 

Isbitaalka Gaalkacayo waxaa lagu sameeyey dib u habeyn maamul maantana si fiican ayuu u shaqaynayaa, dhawaana waxaa lagu sameeyey dayac tir dib u hayntii maamulna waa lagu guuleystey. 

Waxaa dhawan dib u habayn dhib weyn ka soo gaartey mas'uulyiinta Wasaaradda iyo Mas'uulyiin kale oo dawladda ah lagu sameeyey Isbitaalka magaalo madaxda  

Garoowe, nasiib wanaag maamulkii cusbaa wuxuu noqday mid hanta hawsh, 15 beri kedibna wuxuu bilaabay dhismo qaybta carruurta maadaama Isbitaalku uusan horay u lahayn dhismaha qaybta Carruurta, iyadoo dhaqaalaha lagu dhisayo uu yahay mid ka yimid Isbitaalka ee uusan ahayn mid cidi ku taageeray, su'aashu waxay tahay maamulkii Isbtaalka gacanta ku hayey muddo ka badan sagaal sanno yaa la xisaabtamay. 

Waxaa dhawaan wasaaraddu dib u habayun ku samaysay goobo ka tirsan goobaha caafimaadka Degmadda Burtinle, iyadoo waliba dib u habaynta  ka hor  warbixin ay soo gudbiyeen xubno ka tirsan golaha wakiiladu oo aykaga hadlayeen dibta ka jirta adeegyadda Bulshadda degmad Burtinle, hadaba xubno ka tirsan Mas'uulyiinta caafimaadka ee Wasaaradda Arrimaha Bulshadda ayaa degmada tegey, waxaana la soo habeeyey mamulka iyo shaqada laba goobo caafimaad oo kala ah bukaan socod eegtada ay maamulaan Hay'adda IICO, iyo xarunta hooyada iyo dhalaanka, goobta dhiman oo ah Isbitaalka yar oo degmada dhexdeeda ku yaal waxaa lagama maarmaan noqtay in guddi ka socda xarunta Wasaaradda oo aan jeclahay in ay dhawaan gaaraan loo diro. 

Wax qabadkii hore uu marinta cududda caafimaadka Puntland:- 

Waxaan idiin cadeynaynaa haddii aan xooga la saarin in kor loo qaado mooralka iyo aqoonta hawl wadeenada caafimaadka, in caafimaadkeenu noqonayo mid turturooda. 

Haddaba qaybta caafimaadka ee Wasaaradda Arrimaha Bulshadu iyadoo gudanaysa xilka ka saran kor u qaadida niyada iyo aqoonta hawl wadeenada caafimaadka, waxay ku tilaabsatay guulo la taaban karo oo ay ka mid yihiin. 

Wax qabadka Mashaariicda Caafimaadka ee Wasaaradda iyo Hay'aduhu ku heshiiyeen mudadii u dhexaysay labada Kalfadhi

a.  Wasaaradda iyo EU waxay heshiis ku galeen mashruuc laba sano ah oo ku saabsan barnaamijka caafimaadka aasaasiga ah oo laga fulinayo labada degmo ee kala ah Qardho iyo Bandarbayla oo ay fulinaysa Hay'adda AAH. 

b.  Waxaa kale oo Wasaaradda iyo EU ku heshiiyeen mashruuc laba sano soconaya ee socodsiinta isbitaaladda Bosaaso iyo Qardho. 

c.   Waxaa kale oo heshiis dhex maray Wasaaradda, Ururka Bisha Cas ee Soomaaliyeed iyo World Bank, heshiis horumarinta Caafimaadka  Puntland taas oo saxiixii ugu dambeeyey dhawaan la filayo. 

d.  Waxaa kale oo ay Wasaaraddu heshiis la gashay hay'adda Italian Red Cross oo muddo shan sano ah oo cusub sii wadi doonta kaalmaddii ay siin jirtey Isbtaalka Magaaladda Garoowe.

 

e.   Waxaa heshii dhex maray Wasaaradda iyo Hay'adda WHO in magaalada Garoowe laga dhiso xarunta guud ee talaalka Puntland, taas oo fankeedii la soo ogolaaday, dhawaana la bilaabi doono dhismihiisii. 

f.    Wasaaradda iyo Hay'adda WHO waxay ku heshiiyen in hay'adda WHO xarun ka furato magaala madaxda Garoowe, taas oo dawladu gurigii ugu deeqday dhawaana la bilaabi doonto dib u dhiskiisii iyo dayactirkiisii. 

g.  Waxaa kale oo jira mashaariic dhawr ah oo wada hadal uga socdo wasaaradda iyo deeq bixiyayaasha oo weli aan la gaarin heshiiskii kama dambaysta ahaa sida, Deeq hay'adda USAID ugu deeqday horumarinta caafimaadka degmada Iskushuban oo aan filayno in dhawaan lasoo gabagabeeyo. 

WAX-QABADKII AGAASINKA WAAXDA DHALINYARADA IYO GUDIGA GOP  

Maamulkan oo hawlihiisu yihiin dib-u-dhiska iyo horumarinta xirfadaha kala duwan ee qaybaha Isboortiga, mid guud iyo mid gaarahaanba. 

Waxay hawlahoodu socdeen ilaa Juun 99, intii ka dambeysana wada shaqeyn bay lahaayeen, waxaana waxqabadkooda ugu weynaa hirgalintii tartamadii ciyaraha ee 9ka Gobol Mar-April 2000 oo lagu qabtay Garoowe, taasoo xusid mudan. 

Natiijooyinkii wax ku oolka ah:- 

1.      Kubbadda Cagta:- Hanashada Koobabkii 1aad & 2aad.

2.      Oradada Fudud:- Bilado dahab ah 6 Kaal. 1aad, Bilado Qalin ah: 6 kaal. 2aad, Bilado Maar ah: 7 Kaal. 3aad

3.      bilad sharafeed:- La gudoonsiiyay Madaxweynaha. 

Baahiyaha Maamulka Isbootiga Puntland. 

Maamulka Isboortiga Puntland kama qaybgalin Kalfadhii 1aad & 2aad ee Golaha Wakiilada sabab maamul, taasoo uu horseeday

b) Qorsha la'aan dhaqaale.

t)  Ku tagrifal awood iyo dhaqaale ee ka soo gaaray miisaaniadii loo qorsheyay hirgalinta tartamadii ciyaarihii 17aad ee ka dhacay Garoowe

j) Xarumihii iyo garoomadii dhalinyarada isboortiga oo dad shicib dagan yihiin, qaarkoodna la dhalan-rogay.

x) Wax taageero dhaqaale (Dib-u-dhis, Horumarin & Gunnooyin hawl fulineed) ay Guddiga Olimbiga & xiriirka guud aanaan helin wali. Taasoo in maamulka Isboortiga la kulmay dib-u-dhac fara badan oo ujeedooyinkiisa ku wajhan .

 

Ujeedooyinka Maamulka Isboortiga: 

1.      In Dawlad Goboleedka Puntland hesho maamul iy tixgalin lagu soo nooleeyo sharafta, bilicda iyo dib-u-heshiinta dhinaca xiriirada iyo shuruucda ku saleysan xirfadaha kala duwan ee Isboortiga, dalka gudihiisa iyo dibadda. 

2.       In dib-loo aruuriyo loona dayactiro ama loo dhiso dhamaan garoomadii iyo xarumihii lagu fulin jiray bandhiga xirfadaha Isboortiga. 

3.       In dhalinyarada Dawlad Goboleedka Puntland hesho awood iyo farsamo xirfadeed ay ku matalaan sharafta dalkooda dadkooda, kuna dhismayo jirkooda, maskaxdooda. 

4.       In Maamulka Isboortiga loo aqoonsado Hay'ad wax soo saar (Mid toos ah & mid dadbanba), awood maalgalineedna loo quuro. 

 

QAAMUUSKA WARSIDAHA 

1.      Dhuumasho Dhabarku Muuqdo:- Waa facaayilka Qolaadaa Woqooyi ee gubaysay calanka Soomaalida, isla markaasna isticmaalaysa magaca "Somaliland",  kuna dhoofaya Baasaboorka Soomaalida.

2.      Tuulada Wicil-Dhala:- Waa Tuulada Carta ee ka Tirsan Jabuuti. 

OGAYSIIS

Dawlad Goboleedka Puntland ee Soomaaliya

Guddiga Qandaraas bixinta ee DGPL. 

Diiwaangelinta Qandaraas Qaatayaasha Dalka:- 

Iyadoo aaney suurtagal  ahayn in ay tartamada qandaraasyada ka qayb qaataan cid kasta oo aan Guddiga ruqsad ka haysan, si loo diiwaangeliyo qandaraas qaatayaasha dalka loona meel mariyo sharciga tartamada iyo heshiisyada Qandaraasyada Lr. 11 e 16/08/2000. 

Shakhsiyaadka iyo shirkadaha waddaniga ah ee doonaya u tartamidda Qandraasyada dalka laga bixinayo, waxa loogu yeerayaa inay iska diiwaan-geliyaan xarunta Guddiga, codsigoodana uu soo gudbiyaa, isla markaana soo buuxiyaan shrucuudaha soo socda:- 

1.        Waa inuu yahay Soomaali (PL)

2.        Waa inuu la yimaado warqadda denbi la'aanta.

3.        waa inuu soo caddeeyo inaan wax cashuur dawladeed ah lagu lahayn

4.       Waa inuu soo caddeeyo waayo aragnimada uu u leeyahay qaybta iyo darajada uu doonayo in lagu diiwaangeliyo, isagoo muujinaya shahaadooyink tacliin ahaaneed iyo qoraallo la xiriira hawlaha uu horay u qabtay iyo qiimahooda.

5.       waa inuu soo caddeeyo awooddiisa dhaqaale, Guurto, ma guurto iyo macaamilkiisa Bankiga.

6.       waa inuu soo caddeeyo Qalabka Farsamo ee uu haysto.

7.       waa inuu soo caddeeyo qaybta iyo darajada uu doonayo in lagu diiwaangeliyo.

8.       waa inuu codsigiisa ku caddeeyo cinwankiisa oo buuxa. 

Warqadda codsiga waxa si qoraal ah loogu muujinayaa dhammaan dekomentiga ku lifaaqan. 

Xarfaha 1aad, 2aad iyo 3aad ee kor ku xusan waxaa laga doonayaa Qandaraasle kasta oo shakhsi ah ama xubin kasta haddii codsigu ka yimaado shirkad.

 

Guddoomiyaha Guddiga Q/bixinta Axmed Sh. Cabdi Dhegaqool

 

CARTA-KU XADGUDUB XUQUUQDA AADAMIGA

Qore:- Maxamed Cali Yuusuf

 

Arrimaha ugu waaweyn ee adduunkan casrigan aadka uga hadlo, waxaa ka mid ah ilaalinta xuquuqda aadamiga, sidaas darteed waxaa la abuuray hay'ad ka tirsan qaramada midoobay oo howsheedu tahay ilaalinta iyo la socodka xuquuqda aadanaha ee dhinacyada ra'yiga, Siyaasadda, dhaqaalaha iyo xorriyadda nololeed ee uu qofku xaqqa u leeyahay. 

Waxaa haddaba waayahan soo ifbaxay ifafaalayaal liddi ku ah heshiisyadii caalamiga ahaa ee ku wajahanaa dhowrista iyo ilaalinta xuquuqda dadyowga oo ay samaynayaan Hay'ado iyo dawlado heshiisyadaas wax ka saxeexay. 

Dowladda Jabuuti iyo Hay'ado qarammada Midoobay ka mid ah oo ay ahayd inay ilaaliyaan xuquuqda Siyaasadeed iyo jiritaanka ummadeed ayaa ku xadgudbay xuquuqda 10,000,000 (Toban malyuun) oo Soomaaliyeed, kuwaasoo afduubay xaqqii ay u lahaayeen inay doortaan Masiirkooda iyo hoggaankooda siyaasadeed ee mustaqbalka. 

Dowladda Jabuuti oo ka weecatay baaqeedii hore ee ahaa ” inay Soomaali gogol u fidisay go'aanka soomalidu leedahay" ayaa waxay Carta ugu yeertay kooxo iyo shakhsiyaad taariikhdoodu madowdahay,

waxaa kale oo goobtaas lagu uruuriyay, qaxooti, guure-raac iyo qoom uu Ismaaciil Cumar Geelle gacan saar la leeyahay iyo NGO-yo Hay'ado u baxsheen ururrada rayidka, kuwaasoo uu soo abaabulay ninka lagu magacaabo Nuuruddiin Sati-UNESCO. 

Waxaa kaloo qoobtaas tegey shakhsiyaad kale oo higsanayay baaqii hore ee Ismaaciil Cumar Geelle adduunka maqashiiyay, hase yeeshee uu dabamarteeyey. 

Si kastaba ha ahaatee, dadkaas kala noocyada duwani, kama haysan wax wakaalada dad-weynaha Soomaaliyeed 

Dadka Carta la isugu geeyay waxaa ku badnaa kuwii burburka sababay, gacan ku dhiiglayaal iyo u ololeeyayaal xasuuq iyo dhaca dadweyne Soomaaliyeed oo aan waxba galabsan qaar ka mid ah dadkaasi waxay weli xog ku haystaan hantidii laga dhacay dadkii Xamar lagu xasuuqay, kuwaas oo ay ka mid yihiin Xeef oo Issim loo caleemo saaray markii uu Carta tegey, Galaal iyo C/qaasim Salaad Booy oo uu Ismaaciil Cumar Geelle mar hore u qorsheeyay in uu Soomaali u garbadduubo si uu Madaxweyne u noqdo. 

Haddii aad Carta dadka fadhiyay wejigooda fiirisid, waxaad si aan caad ku daboolleyn u garanaysaa haweenkii uu mashxaradayay markii dadka guryaha lagala baxayay iyo raggii la baxayay oo hadda doonaya in lagu abaalmariy dhibaatooyinkii ay geeysteen oo weli raadkii qoyan yahay. 

La soco Tirsiga dambe

 

GUDDOOMIYAHA GOBOLKA MUDUG OO KORMEER HAWLEED KU TEGEY ISBITAALKA GUUD EE GAALKACAYO 

Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Mudug Mudane C/rashiid Cali Xaashi ayaa markii lamagacaabay waxa uu booqasho ku tagay meelo ay ka midmyihiin Isbtaalka guud ee Magaalada Gaalkacay, Gudddoo-miyaha waxa uu booqday qaybaha kala duwan ee Isbitaalka sida Qaybta Carruurta qaybta umulisooyinka, Qaybta Gargaarka Deg-Dega ah, qaybta daaweynta, Qaybta Kabida lafaha iyo qaybaha kale ee isbitaalka. 

Waxaana guddoomiyuhu kulamo gooni gooni ah kula yeesha Madaxda Isbitaalka qaybihiisa kala duwan oo uu waydiiyey dhibaatooyinka ka jira qaybaha haddii ay jiraan, waxaa kale oo uu guddoomiyuhu booqday idaacada Gaalkacay halkaas oo ay bilicda Gaalkacayo aad u waangsan tahay waxaa kale oo uu la kulmay Guddiga nabadgalyada Gobolka Mudug waxaa uuna kala hadlay sidii ay isaga kaashan lahaayeen nabadgalyada Gobolka waxaana kulankaasi ku dhamaaday Jaw aad u wanaagsan. 

Bashiir C/raxmaan Jaamac

 

 

CUNUGA CARTA IYO SOOMAALIDA. 

Caddadkii 58-aad ee Warsidaha Puntland,Taariikhdu markay ahayd 03/09/00, waxaa kusoo baxay faalo gaaban oo Cinwaankeedu ahaa" Carta waa umushay", waxayna dhashay Cunug ay u rabto in la siiyo Jinsiyad Soomaaliyeed, hase yeeshee waa ku guul-daraysatay xaqiijinta ujeedadaas. 

Ka dib Carta kuma qancin mowqifka shacbiga Soomaaliyeed iyo madaxdiisu iska taageen cunugeeda.

Carta oo ah Gabar qurux badan Aabeheedna magac iyo maalba leeyahay kuna darsaday isla-weyni iyo faan-badnaan wuxuu cadeeyey in cunuga gabadhiisu dhashay uu ka yeelayo Soomaali. Odayga, waxaa la dhahaa Butuc, talaabo ficil ah ayuu qaaday si uu uga dhabeeyo balan-qaadkiisii ahaa in " Ina Carta ", Soomaali lagu tolo, wuxuuna dhahay isaga oo caraysan " Soomaalida aqoon baan u leeyahay, tayiisa ma leh ismana hortaagi karaan go'aankayga iyo himilada gabadhayda, oday Butuc wuxuu diyaariyey Marfish weyn oo lagu qayilo oo si wacan loo sharxay, wuxuuna casumaad u fidiyey dad Soomaali ah Rag iyo Dumar Maxaysato ah. Jaalayaal marti-qaad ayaan idiinku talagalay "cuna, caba oo qayila,maxaysatadii waxay ku dheheen Butuc " nin ka roone  deeqsi ah baad tahay, maxaanu kuugu abaal-gudnaa ?, Butuc wuxuu yiri " yarta Carta ah nin geesi ah oo qabiili ah ayaan u rabaa ! ". rag badan ayaa u tartamay Carta, aakhirkii Wiil qabiili ah ayaa ku guulaystay in uu Carta guursado aabaheedna oday Butuc  

aad ayuu ugu maqsuuday, wuxuuna yiri isagoo ilka-cadaynaya " anigu gabadhayda Xoolo kama rabo, shardiga kaliya ee aan doonayo inaad ii fuliso waa in aad cunugeeda dhalasho Soomaaliyeed siiso" waa yahay, waayahay ayuu yiri ninka Wardheere oo ah ninka Carta guursaday, Xeelad, Baro-bogaando, Qabyaalad, Been iyo Dhagar waxaan awoodi karo waan isticmaalayaa si aan ujeedadaas u gaaro oo aabahay labaad u raali geliyo, tusaalle waxaa ii ah Xubinhii Beeshayda ee Bayaanka soo saaray sannadkii 1990-kii kuwii ka takhalusay Abyan, Xaaji Muuse Boqor iyo Buula Jameeco. Habeen ayuu Wardheere aad u seexday, wuxuuna ku riyooday isaga oo loo sacbinayo, Cunugiisana Jinsiyad Soomaaliyeed uu siiyay, hase yeeshee subaxdii ka dib markuu cabay Koob kafee ah ayuu fekeray, wuxuuna xusuustay dagaaladii Soomaalidu la gashay Ajnibiga, taariikhdii halganka Daraawiishta, leegadii ( SYL ), iyo faragelintii dawlada Maraykanka ( USA), ee arrimaha Soomaaliyeed iyadoo adeegsanaysa Ciidamo Tababar gaar ah leh ( Rangers) iyo Hub casriya iyo Fashalkii Milateri oo ka raacay Soomaaliya oo ku qasbay in ay ciidamadoodii kala baxaan Muqdisho. Caqli-gal maaha ayuu yiri Wardheere in aan fuliyo awoodna uma lihi in aan Soomaalida aniga iyo maxaysatada ku cadaadino oo ku dirqino wax aanay doonay oo kasoo horjeeda dhaqankooda, dadnimadooda iyo danahooda ee taladu waa in aan kaashado Bulshada caalamiga ah, Sodogay  

Butucna Af-hayeen iyo La-taliye ka dhigto cunugana ku wada qaraabano. Oday Butuc wuxuu ku dhaartay in uu Wardheere hawshaa la fuliyo, isagoo ku hanjabaya talada anigaa lahaa mana aqbalayo in sumcadayda iyo sharaftayda Soomaalidu ku ciyaarto oo go'aanka Carta diido, hadii cunuga  dalka gudihiisa uga weydo jinsiyad ama ( Nationality) " marka hore Afrikay tola-ayeey, gumeystow tola-ayeey, ajnebiyow tola-ayeey dheh,  mar labaad miyaan Fojari samayn karin oo dalalka shisheeye hadba cunuga meel gayn karin oo dhigi karin waxaan idiin tusayaa cunuga Carta ay Soomaali u dhashay bal hadiyad soo siiya, bal eega sida uu u qurux badan yahay, Puntland u sheega, Cigaal u sheega, Saxaafada iyo Qalabka Warbaahinta ku xayeysiiya, cunuga markuu dhashay waa loo walqalay waxaana laga tumay Mingis waxaa ka boodayay cayaarta Calaqadyo, Faalalowyaal Sixirka, Cayuunta iyo Jinka saara 100%, waa caafimaad qabaa ee waswaaska iska daaya Soomaaliyeey. 

Marka saddexaad waxaad dhahaysaa " aniga oo Wardheere ah Soddogay Butuc, Maxaysatada na taageersan, waxaan  

hubaa in cunuga Carta astaan u noqon doonin wadaniyada Soomaaliyeed, waxaanuna ballan qaadaynaa in aan dhisno Dawlad ay madax ka yihiin Siyaasiyiintii iyo Jananadii dalka burburiyay, haddase waxaan doonaynaa in aan iska dhaqno ceebtii 21-sano, dalkana dib u dhisno oo horumar gaarsiino, ummadda Soomaaliyeedna ugu shaqayno ( Iskaa wax u qabso).

 

Prof. Maxamuud Ismaaciil

 

TAAYADADA (EDITORIAL)

 Soomaaliya sidii quraarad dhulka ku dhacday ayay burburtay oo bush tiri qolada woqooyiga xigtaa waxay ka baydadaysaa Soomaliya...koonfur iyo galbeed waxaa jira xaalado siyaasadeed oo aan weli si la garankaro u kala miirmin....Deegaammada Puntland waxaa ilaa muddo labo sano ah u dhisan oo ay wada-wadaagaan qaab dowlad-goboleed oo habaysan oo shaqeynaya...waxaa u dhisan maamul xiriirsan sal iyo baar. 

Magaalada Baran ayaa sida daadka ugu ekaanaysa oo ugu fidaysa dhinacwalba dhaalasha, jeexyada, dooxooyinka, turunbucyada iyo taagagga jaho-walba ka xiga, Bosaaso ayaa cirka fanaysanaysa hareerahana u fidaysa. 

Garoowe ayaa macne iyo muuqaalba isu-diyaarisay caasimad isku-xirta Afrika, Hindiya, Aasiya-weyn iyo Pacific-ga, Galkacayo iyo Bacadweyn ayaa dhismuhu isa-soo gaaray, naqshadaha dhismayaasha qaarkoodna qaarado kale lagu soo sameeyaa, Laascaanood ayaa waxay baaxaddeedu maraysaa sagaal dooxo, bilwalbana ka sii tallaabaysa gol iyo babac. 

Buuhoodle ayaa Burco u dhoollatusa gaadiidka intaa isaga gooshaya ayaa yaab leh, faro iyo noocyaba. 

Maanshalla, 8dii bishan sebt 2000 waxaa Gobollada Puntland ka curtay roobabkii dayrta Puntland waxaa habeennadan lagu caweeyaa neecow saxansaxo waxaa la joogaa nabd iyo naq-roobaad 

 

HAWLGAL DAWLADDA HOOSE GAALKACAYO

 

PUNA-GAALKACAYO

 

Hawlgal balaaran oo isugu jira Nadaafadda iyo Burburinta Sandaqadaha sharcidarada ah ayaa si dardari ku jirto uga bilowday Magaalada Gaalkacayo, hawlgalkani oo ay wado Dawladda Hoose ee Gaalkacayo waxay ujeedadiisu tahay in dadka sandaqadaha sida sharcidarada  ah u  dhigtay Bangiga hore ee Gaalkacayo hortiisa iyo weliba kuwa loo yaqaano waratada in loo raro Warshadii hore ee Galayda oo hadda ka hor u calaamideysey Dawladda Hoose ee Gaalkacayo.

 Sidoo kale dhanka nadaafadda ayaa hawl taas oo kale oo la mid ah ka socotaa oo aad arkeysid marka aad meeshaas taktid Gawaarida waaweyn ee loo yaqaano iska rogooyinka iyo weliba kuwa gacmaha lagu riixo kuwaas oo ka qeybqaadanaya fogeynta wasakhda magaalada, oo ay dadka magaalada ku nool soo jiitey indhehooda aadna loo wada dareemay ayaa dadkii waxay u arkaan isbedelo lagu sameeyay maamulada Gobolka iyo degmada oo waqtigan xaadirka ah mid loo baahnaa. 

Dhanka kale sida uu ii sheegey xoghaya cusub ee Dawladda hoose ee Gaalkacyo mudane C/qaadir Jaamac (AAR) isaga iyo duqa magaalao in ay u ambabixidoonaan maanta magaalada Xarfo (Buuriyoqab) kana soo fulindoonaan hawlgal la mid ah kan Gaalkacayo, kaas oo ay hormood ka ahaayeen Duqa iyo Xoghayaha.

 

Bashiir A. Jaamac (Gaalkacayo)

 

KOOBKA MAALINTA TALAALKA QARANKA PUNTLAND. 

PUNA GAROOWE 12/9/2000

Waxaan lagu qabtay Garoonka Kubada Cagta ee Mire Awaare Garoowe ciyaar loogu tartamayey Koobka maalinta Talaalka Qaranka Puntland. 

Koobkaas waxaa ku loolamayey labada Gobol ee Nugaal iyo Bari, labada kooxood waxay soo bandhigeen ciyaar heer sare ah waxaana ciyaartii labadii qayboodba ku dhamaatay Eber iyo Eber, halkii markaa loogu dari lahaa min 30 daqiiqo ayaa waxaa loo dhigay Toogashada Xorta ah ( Rigoore) min shan Rigoore, sababta looga dhigay waxay ahayd Qoraxdii oo dhacday iyo Garoonka oo aan lahayn Nalal. 

Sidaas darteed ayaa labada Kooxood heshiis ku ahaayeen in Rigoorayaal lagu kala baxo waxaana ku guulaystay Gobolka Nugaal oo isagu dhaliyey 5 Goal, halka Gobolka Bari dhaliyey 4 Goal.  

Haddii aynu eegno Innamadii ugu firfircoonaa xagga Nugaal waxay kala ahaayeen C/kuus 20, Axmed Yare17, Rashiid 2, Hillaal 6, xagga Bari waxaa iyana aad uga muuqday Faadhaa 4, Xabaabulo 15, iyo Dhicis 18. 

Waxaa daawashadii ciyaartaas kasoo qayb-galay Hay'adaha UNICEF, WHO, Xildhibaano, Mas'uuliyiin, Wasaarada Arrimaha Bulshada Qaybta Sportiga iyo Guddiga Olombikada Puntland ( GOB)