Warsidaha Puntland

Tirsi 63

25 Sept 2000

Garowe – Puntland

Waxaa soo saara 2 jeer usbuucii

Wasaaradda Warfaafinta ee Puntland

 

MADAXWEYNAHA DGPL OO ISKU SHAANDHEEYEY GOLIHII WASIIRADA


Sida uu fax nagu soo gaarsiiyay weriyahayaga noo jooga Magaalada Gaalkacyo Bashiir A. Jaamac, Madaxweynaha DGPL Md. C/laahi Yuusuf Axmed oo jooga magaalada Gaalkacyo tan iyo ka soo noqoshadiisii Dalka Kenya oo uu ku tagay Arrimo caafimaad, ayaa soo saaray wareegto uu isku shaandhaynayo Golaha wasiirada ee DGPL 21/09/00, wareegtaduna waxay u qornayd sidan:- 

Madaxweynaha Puntland markii uu arkay Axdiga ku meel gaarka ah ee Dawladda Puntland, markuu la tashaday Madaxweyne ku xigeenka Dawladda, markii uu arkay baaqyadii qoraaladii ka soo baxay shirweynihii lagu dhisay Dawladda Puntland, markii uu tixgeliyay duruufaha siyaasadeed ee Soomaaliya maanta guud ahaan iyo tan Puntland gaar ahaan. Wuxuu u magacaabay:-

 1.         Md. Cabdi C/lle Siciid Wasiirka Hawlaha Guud iyo Gaadiidka.

2.         Md. Max'ed Xaaji Aadan  Wasiirka Xanaanada Xoolaha Beeraha iyo Deegaanka.

3.         Md. Yaasiin Faarax Cartan Wasiirka Caddaaladda iyo Arr. Diinta.

4.         Md. Max'ed Xassan Nuur  Wasiirka Iskaashiga Caalamiga ah iyo Qorsheynta.

5.         Md. Axmed Max'ed Cigaal Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Maaliyadda.

6.         Md. Max'ud Caynab Max'ed Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Iskaashiga Caalamiga ah iyo Qorsheynta.

 ]      Isla xeerkaan Madaxweyne waxaa lagu baabi'iyay Wasaaraddii Warfaafinta Dh. & Isgaarsiinta, taas oo haatan noqotay Agaasin Guud oo madaxbannaan oo madaxtooyada hoos imaanaya.

]      Waxaa la dhisay Wasaaradda Iskaashiga Caalamiga ah & Qorsheynta.

]      waxaa la kala saarayBangiga iyo Qorsheynta. 

Waxaana Wareegtadaasi ku Saxiixnaa Madaxwey-naha Dawladda Puntland Md. C/laahi Yuusuf Axmed. 

Sida wareegtada Madaxweynaha ka muuqata waxaa xilalkoodii waayey

 1.      Wasiirka Hawlaha Guud iyo Gaadiidka, Md C/qaadir Aw-Yuusuf.

2.      Wasiirkii Warfaafinta Dh, iyo Isgaarsiinta Md  Cawad Axmed Casharo.

3.       Wasiirka Cadaalada iyo Arrimaha Diinta Sh.Cali-Nuur Axmed Aw-Muuse.


 

MADAXWEYNAHA DGPL OO BOOQANAYA GAALKACYO.

Madaxweynaha DGPL Md. C/laahi Yuusuf oo kormeer hawleed u jooga Magaalada Gaalkacayo tan iyo intii uu ka soo noqday Dalka Kenya ayaa booqasho hawleed ku maraya Xarumaha Dawladda iyo kuwa bulshadaba ee Magaalada Gaalkacayo, waxuuna kulama kala gooni gooni ah la yeeshey mas'uuliyiinta iyo wax garadka gobolka Mudug, Mas'uuliyiinta iyo wax garadka USC-SNA ee gobolka Mudug, ururka haweenka ee gobolka Mudug iyo Odayada iyo Ganacsatada Gobolka Mudug. 

Madaxweynuhu wuxuu uga warra-may dhammaan mas'uuliyiintaas marxaladda uu haatan dalku ku sugan yahay, gaar ahaan dhinaca Siyaasadda dhawaan ka soo kordhay shirkii dhawaan lagu qabtay Tuulada Carta ee dalka Jabuuti, kaasoo uu ku sheegay inuu yahay shirqool Soomalida lagu dagayo. 

Waxa kale oo uu  madaxeweynuhu sheegay in uu dhammaan dalka oo dhan mari doono ayna qaadi doonaan tallaabo kasta oo looga hor tagayo dhagarta kooxaha ismagacaabay, kulamadaasna dhammaantood waxay ahaayeen kuwo najaxay. 

Madaxweynuhu wuxuu ilaa iyo hadda booqday Goobo badan oo ay ka mid yihiin Xarumaha Waxbarashada sida Dugsiga Ummadda Dugsiga hoos dhexe ee C/laahi Binu Cabaas, xaruunta ciidanka Daraawiishta, xaruunta maamulka gobolka Mudug iyo goobo kale. 

Madaxweynaha goob kasta oo uu tago waxaa warbixino ku siinayey maamulka iyo mas'uuliyiinta goobahaasi waxana ka waramayeen waxqabad kooda iyo baahiyaha ka jira goobahaasi iyo heerar kii kala duwanaa ee ay soo mareen.

 

 

    WAX QABADKII WASAARADDA KALUUMEYSIGA DAKADAHA IYO GAADIIDKA BADDA.

 

  Wasaaradani wax ka kooban tahay labo qeybood oo kala ah:-

 1. Qaybta Dekeddaha iyo Gaadiidka Badda

2.   Qaybta Kalluumaysiga.

Qaybta Dekeddaha iyo Gaadiidka Baddaha

 Qaybta dekeddah waxaa laga qabtay hawlo maadi ah iyo kuwo macnawi ah.

Maadiga 

Dayactirka fudud ee ay wasaaraddu qabatay

 

SN

Nooca Shaqadda

Lacagya US$

1

Laba alabaab ee gelidda iyo bixidda iridda dekedda

4,320

2

Bedelaada siliga deyrka dekedda

4,100

3

Dayactirka xafiiska iridda ee Booliiska

600

4

Bedelaada Dhamaan nalalka nabadgelyadda dekeda

2.700

5

Lacagta dayactirka iyo shaqadda gacanta ee matoorka

2,150

6

Soo gadida hal baabuur

6,300

7

Qalabaynta gurig Degaanka

900

8

Qalabaynta xafiis

180

9

Tabeelaha Magaca Wasaaradda

250

10

Labo albaab oo bira

160

 

Isugeyta Kharashka

21,660

 

Qaybta Dayactirka Culus.

SN

Nooca (Description)

US$

1

Dredging

200,000

2

Warehouse

224,000

3

Port Pluvial Drainage Channel

8,860

4

Quay head steel angle plate

5,000

5

Electrified and rebuilding of seaport admin-building

11,225

6

Navigation Aid

 

7

Handle Equipment

 

8

Fire-fighting Equipment

 

9

First Aid Post and ETC

 

 

Waxaa dhamaan naqshadayn iyo qiimayn lagu sameeyey dayactirka culus oo aysan wasaaraddu dhaqaale ahaan iyo farsamo ahaan midna wax uga qaban Karin, waxaana ka mid ah:

 

Naqshadaynta iyo qiimaynta kharash badan ayaa ku baxay waxaana bixisay hay'adda UNCTAD

 

Dekhligii soo xereysay Wasaaraddu Qaybteeda Dekeddaha. 

Maamulka WKD/GB waxaan gacanta ku hayey muddo 10 bilood ah waxaana la sameeyey qaab maamuleed hagaagsan oo la xiriirta habka dekhli xareynta waana sida: 

Sanadkii 1999 Aug-to Dec.                299,274 US$

Sanadkii 2000, Jan-May, 342,944 US$ Aug-Dec. 99 upto Jan-May 2000 calcelis ahaan     642,22 US$

 

Taageeradda Maadiga  

Wasaaraddu waxay heshay taageero maadi ah waxaana ka mid ah: 

1.                   Taageero lacageed oo dhan US$ 800,000 (Sideed Boqol oo kun oo Doolar ah) oo ay kala bixiyeen dawladda Talyaaniga oo bixisay US$ 500,000 (Shanboqol oo kun) iyo hay'adda USAID oo bixisay US$300,000 (Sadex Boqol oo kun oo doolar), lacagtaas oo wax looga qabanayo 9ka mashruuc ee naqshadda iyo qiimaynta lagu sameeyey ee dekedda Boosaso. Dawladda Puntland waxay uga qaybgashay mashaariicdaas US$ 50,000 (Konton kun oo doolar), waxaa kaloo caawimo loo helay qalab kala duwan ee xafiisyadda Wasaaradda iyo Dugsiga tababarka dekedda oo qiimahoodu dhan yahay US$ 34,000 (Sodon iyo afar kun oo doolar) waxaa kaloo ka mid ah taageeradda maddiga kharashka dugsiga dekedda oo bishii gaaraya 30,000 (Sodon kun oo doolar).

 Dhinaca macnawiga Qaybta Dekedda 

1.                  Waxaa gacanta lagu hayaa dugsiga xarunta tababarka dekedda oo ay wax ku bartaan 150 arday oo kuwii ugu horeeyey shahaado 4 sano ah ka qaateen kana kooban shaqaalha dekeddan iyo bulshadda dugsigaas oo laga barto maadooyinka maamulka iyo maaraynta sida: Management Priinciples,Financial Accounting 1, Cost Accounting, Management Accounting , Business Mathematics and Statistics, Basic Economics and Business Law, Dugsiga waxaa kaloo lagu kordhiyey qayb kumbuyuutar oo labilaabi doono bisha September ee sanadkan 2000, waxaa kaloo u qorshaysan in lagu kordhiyo qaybaha farsamadda ee alwaxdda, biraha iyo korontadda, 

Siminaarka Shaqaalah

 

SN

Cida la tababary

 Nooca tababarak/ Aqoon isweydaarsiga ( Workshop)

1

Qaybta Dekedda

Habka maamul ee diyaarinta xisaab

2

Madax sare iyo madaxa dhexe oo ka socda Was. Kall iyo Was. Maaliyadda

Doorka ay mdaxdu ka qaadan karaan Tayadda iyo wax soo saarka shaqadda

3

Tiriyeyaasha Dekeda

Habka loo tiriyo Badeecad Exp & Import

4

Madaxa Tirakoobka

Habka loo soo ururiyo loogu abtiriyo loona soo bandhigo warbixinta tira koobka ee ah bilaha, sadexbiloodlaha iyo Sanadlaha

5

Shaqaalaha Qaybta Hawlgalka

Hawlgalka Markabka

6

Madax qaybeedyo iyo macalimiinta iskuulka Dekedda

Tababarka Tababarayaasha

7

Kormeeraha Matoorka iyo korontayqaanadda Dekedda

Asaaska hoose ee sida loo dayactiro korontadda iyo habka korontadda loo qaybiyo

 La soco Tirsiga Dambe 

 

INA SALAAD-BOOY OO KA GAABSADAY ARRINTA ARIGA SUCUUDIGU XAYIRAY

 BURCO 21/9/2000

Nin ka mid ah xubnaha wefdiga la wareegaya C/qaasim Salaad-Booy, horena u ahaan jiray Qunsul nidaamkii Maxamed Siyaad Barre, una dhashay Gobolkaas Tog-dheer, ayaa sida la soo sheegay (Burco Isgaarsiinta Gobolada) ayaa Xoolo-dhoofiyayaal reer Burco ahi, Telephone ku weydiiyeen:- in Wefdigoodu Dawladda Sucuudiga kala hadlay arrinta ariga Sucuudiga xayiray iyo in kale? 

Ninkaas hore diblomat-ka u ahaan-jiray wuxuu Ganacsatadaas u sheegay inaan wefdigoodu arintaas kala hadlin Mas'uuliyiintii Sucuudiga ee ay la kulmeen (oo uu ugu sareeyay Amiirka Manddiqadda Riyad)… Markii la weydiiyay sababtana, wuxuu sheegay in Joojintu soo baxday intii mas'uuliyiinta ay kulmeen ka dib…

GARAAD ABSHIR CIILKA CIIL KALE AYAA U DHEER 

Garaad Abshir Saalax Maxamed, nidaamka Maxamed Ibrahim Cigaal ayaa dhowaan ku xiray magaalada Berbera… 

Garaad Abshir waxaa u doodayey labo garyaqaan…mid isaga ayaa qabsaday…wuxuuna noqday garyaqaan jilicsan (Sida la soo sheegay)… mid kale dawladda Somaliland ayaa u qabatay…Garaad Abshir oo laftiisu garyaqaan ahi, isaga ayaa hagayey labada garyaqaan  ee daafacayay una tilmaamayay marinnada sharciga…sida la soo sheegay labada garyaqaan midkood ayaa Guddoomiyaha Gobolka Saaxil (Berbera), Xasan Garweyne, wada tashi jooto ah oo hoos-hoos ah la yeelanay marka uu ka guddoomo is-aragga Garaad Abshir. 

Waxaa kale oo la soo sheegay in Caaqil Las-canod uga tegey taageerada Garaad Abshir, uu Maxkamadda ka jeediyay hadallo aad u kulkulul isagoo garsoorihii ku yiri:- Garaad Abshir ma aha Somaliland, idinmana hoos -yimaaddo, mana qabsan-kartaan, mana xirankartaan, dadkayana ma xirxiran-kartaan…

 Waxaa la sheegayaa, Garsooraha oo hadalkaas aad uga xanaaqay, inuu ku sigtay inuu xukunka markiiba ku dhawaaqo… 

Reer Las-canod, markay warkaas maqleen waxay ku maahmaaheen:- 

]                Baadida ninbaa kula daydeyi Daalnna kaa badane.

]                Oo aan doonahayn inaad heshana daa'im abidkaaye.

 

KULANKII RAADIYOW GAALKACAYO.

Kadib Madaxweynuhu wuxuu booqshadiisii ku gabagabeeyay Idaacadda Raadiyow Gaalkacyo, waxaana si diiran ugu soo dhoweeyay Maamulka iyo Shaqaalaha Raadiyow Gaalkacayo, waxaan halkaa warbixin ku saabsan ka jeediyay Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Warfaafinta  Mudane Jacfar Cilmi Faarax, waxa uu wabixin kooban ka bixiyay faa'iidada ayidaacaddu u leedahay Bulshada Soomaaliyeed iyo sidii looga baahan yahay in kor loo qaado, ka dib  

waxaa warbxin kooban oo ku saabsan xaaladda iyomar xaladihii kala duwanaa oo ay Idaacadu soo martay. Agaasimaha Idaacadda Raadiyow Gaalkacoyo Md Burhaan Maxamed Cabdi wuxuu kaloo ka hadlay baahida Idaacadu u baahan tahay oo haatan taagan loona baahan yahay in wax laga qabto wuxuu Agaasimuhu cadeeyay. 

In ay xukuumadu wax ka qabato, ka dib Agaasimaha Idaacada waxaa hadalkii qaatay, guddoomiyaha guddiga idaacada mudane Maxamuud Xuseen Cabdulle, wuxuun soo dhowayn u fidiyay wafdigii uu hogaaminaayay Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Puntland Mudane C/laahi Yuusuf Axmed wuxuuna cadeeyay in loo baahan yahay in kor loo qaado horumarinta Idaacadda si buuxdana wax loogu qabto, booqashadii Madaxweynaha iyo Wafdigii uu hogaaminaayay waxa ay ku soo gaba gabowday jawi aad u qurux badan

TAARIIKHDII XILDHIBAAN MAX'UD JAAMAC AF-BALLAR. 

Xildhibaan Max'ud Jaamac Afballar Allaha u naxariistee waxa uu ku dhashay  Magaalada Qardho oo ka tirsan Gobolka Bari sannadkii 1938dii 

Sanadkii 1955 - 1956 waxuu ka mid noqday horseedayaashii ururkii SYL 1960 - 1965 waxuu dalka talyaaniga ku soo qaatay waxbarasho heer jaamacadeed ah taasoo uu ku bartay cilmiga siyaasadda 1970 - 1973  waxuu noqday maareeyaha warshadda caanaha ee magaalada Muqdisho, 1973 - 1976 waxuu  ku jiray xabsiga lixdan jiraw isagoo lagu xukumay muddo sadex sanadood ah, 1994 waxuu noqday guddoomiye ku xigeenka Ururka SSDF. 

Xildhibaan Maxamuud Jamac Afbalaar 1998 waxuu ka mid noqday ergadii gobolka bari uga qayb gashay shirkii dhismihii Dawlad Goboleedka Puntland, wuxuna kaalin firfircoon ka qaatay dhismihii DGPL, waxuuna ka mid  

noqday Mudanayaasha golaha baarlamaanka Puntland.  

Marxuunku waxuu ku geeriyooday Magaalada Gaalkacayo 22-kii Sebtember ee sanadkaan 2000 aroornimadii salaadda subax.

 

WASIIRKA ARRIMAHA GUDAHA OO FURAY XARUN URUR HAWEEN OO CUSUB 

Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Md C/qaadir Islaan Maxamed ayaa  golabnimadii khamiista xariga ka jaray xarun urur haween cusub oo ay leeyihiin ururka haweenka isutaga walaalaha Soomaaliyeed ee Gobolka Mudug. 

Wasiirka waxaa xafladaas ku wehliyey   iyo Agaasimayaal, Guddoomiyaha Gobolka Mudug iyo Degmada Gaalkacayo iyo Mus'uuliyiin kale oo ka tirsan laamaha Dawladda. 

Xafladaasi oo ay ugu horayntii hadal kooban ka jeedisay Guddoomiyaha Ururka Haweenkaasi Marwo Canab Xasan Jaamac waxayna sheegtay in muddo dheer oo hal sano ku dhow laga soo shaqaynayey sidii urur kaan loo taaba gelin lahaa, isla markaana loo midayn lahaa Haweenka Gobolka Mudug. 

Marwo Canab waxa ay sheegtay in gabdhaha Gobolka Mudug muddo dheer ay ku mushquulsanaayeen sidii loo midayn lahaa Haweenka Gobolka Mudug, hadalkaasi ka dib ayaa Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Md C/qaadir Islaan Maxamed waxa uu ka jeediyey hadalo ku saabsan xafladaasi iyo in ay haboontahay in haweenku midoobaan, waxna u la qabsadaan mushtamaca intiisaa kale loogana baahan yahay in ay nabadgelyada ka shaqeeyaan oo aysan gacantooda ka bixin, waxa uuna ugu dambayntii ka codsaday in ay la shaqeeyaan maamulka Gobolka Mudug, kan Degmada iyo guud ahaan kan Puntland-ba.  

Sidoo kale Guddoomiyaha Gobolka Mudug ayaa isna waxa uu sheegay in Maamulka Gobolka Mudug uu gacan ku siiyey haweenku sidii ay haweenku u midoobi lahaayeen isla markaana ay uga wada shaqayn lahaayeen nabadgelyada. 

Cali Diiriye Aloore oo ah nabadoon ka tirsan nabadoonada Gobolka Mudug ayaa waxa uu sheegay in haweenka ay nabadgelyada lafdhabar u yihiin, laga maarmaan ay tahay in gacan la siiyo. 


CUNUGA CARTA IYO SOOMAALIDA

QAYBTII 3AAD

WAXAA QORAY  (Prof. Maxamuud Ismaaciil C/raxmaan)

Cunuga Carta (Odawaa) Aabihiis ayaa la garan waayey, wax