19 May 2007 04:15

SOMALIA WATCH

 
Column
  • [SW Column](Adam Buryar ) Fooshii Gulufka Colaadeed ee Puntland  :Posted on 13 May 2002

Opinions expressed in this column are those of the contributors and not necessarily those of SW.


Fooshii Gulufka Colaadeed ee Puntland

by Adam Buryar  Buryare@hotmail.com

 

Subaxnimadkii Axada ee taariikhdu ahayd 5tii bishii 5aad 2002 ayaa dadwaynaha reer Garoowe waxay ku waabariisteen ayadoo ay duleedka magaaladooda ku foolanayso gulufkii colaadeed ee soo shil dhamaystay, caloosha hooyadiisna soo galan-galanayey tobankii bilood ee la soo dhaafay.

Markii ay soo ifbaxday akhbaarta foosha gulufka colaadeed ayaa dadkii u qaybsameen:

  1. Nin markiiba kabaha boobay oo yiri waa in lahelaa caanahii lagu habilahaa ilmahu markuu ifka u soo baxo.
  2. Nin hal-haleel u booday oo yiri waa in la helaa cuntadii umusha afka loo galinlahaa markii ilamhu banaanka ka yimaado
  3. Iyo nin dhagaha furaystay, indhahana qabsaday, si aanay dhagahiisa iyo dhaayahiisu u maqal una arag umusha taaheeda iyo ilamaha oohintiisa toona, dabadeedna intuu labada dhafoor gacanta saaray ka soo jeestay raarta aqalkiisa, albabadii iyo daaqadihiina hoosta ka xirtay!

Akhbaartii fooshu markiiba ku fiday deegaanadii kale ee Puntland. Nin waliba ku orod meeshii uu ku ogaa ubucdiisii. Telefoon, Foniye ama Radiyow ninba kuu haleelikaray dhagta la raadi, si uu u helo xogta dhabta ah iyo xaalada ay ku suganyahiin umusha iyo uur-jiifkeedu.

Is-waydiiye su'aalaha ay ka midka yahiin:

Ma dhashay? Ma isku dhimatay? Ma lab baa? Ma dhadig baa? Yaa ka umuliyey?

Yaa ilamaha u waqlalay (Wan-qalay)? Yaa ilmahii habay? Yaa soo baleeyey?

Isla akbaartii ku fidhay deeganada kale ee Soomalia iyo aduunwaynahaba.

Dadkii dhamaantood waxay dhagaha iyo indhaha la beegsadeen qalabyada warbaahinta ee kala duwan, haday ahaayeen Radiyow, TV, Internet, Telefoon iwm.

Dadkii u kala qaybsan:

  1. Nin jeclaa in ilmahu dhicis ku dhasho ama uu uurka hooyadi ku maydo.
  2. Nin jeclaa in ilmahu yeelkiisii hooyadu badbaado.
  3. Nin jeclaa in hooyadu haba umul raacdee ilmaha ilahay badbaadiyo.
  4. Nin jeclaa in ilaahay umuliso fiican u bixiyo, kalana nabadkeeno.
  5. Iyo midka daalinka ah ee horayna u jeclaa, hadana jeedaalinayey in ilmahuna uurka hooyadi ku maydo, hooyaduna umul raacdo oo labaduba khanka aakhiro u jahaystaan. Daalinkani waxuu meel gacantiisu gaadho soo dhigtay xeero basbaas ah oo uu ugu talo galay inuu indhahiisa ku bitiyo si ay uga timaado ilin/ilmo/oohin baroordiiq been been ahi ay ka dambayso.

Qoomkani, waa kuwa diirka nooga midab eg, dal, dad iyo diina nala wadaaga, hase yeeshee jeclaa dagal sokeeye oo ka qarxa deegaanada Puntland, aad bay ugu badnaayeen dacalada kala gadisan ee Soomaaliya iyo daafaha aduunwaynahaba.

Dadka intoodii kale shib baa ka soo hartay, aan ka ahayn raxantii jeclayd inaan ilmahuna ifka nolol ku imaanin, umushuna aanay ka dambaynin!

Ayagiyo allahoodee waxaa la sheegay in qaarkood ay ku wardiyayeen eradaya ay ka midka ahaayeen:

 

"Allow labo dibi isku jaanqaad oo mid noo jabi aan jil-jilanee"

"Allow umushiyo ilamheedoow aanan idin arag"

"Allow umushooy ifka kaa qaad"

"Allow ilmahoow aadan nabad galin iwm".

Dadkaasi waxay saadaalinayeen inay aafo aad u baaxadwayni ay umusha iyo ilmaheedaba ku habsandoonto. Ayagoo isla markaasna raacinayey: "Tolow xagee iilkeeda laga qodi-doonaa? Yaase bud-dhigodoona?".

Si kastaba ha ahaatee, subaxii dambe markii uu waagu baryey ayey dadkii reer Puntalnd meel ay joogaanba waxay ku warheleen in inkastoo warafkii iyo walbahaarkii fooshu uu dakharo waawayn ummushii iyo uurk-jiifkeediiba u gaystay, ilaahay mahadi ha ka gaadhee in labadiiba ay badqabaan, ifkana joogaan ayagoo wali isa sita. Ayna rajo wayn leeyahiin inay ifka bad-qab ku kala yimaadaan haddii ay helaan umuliso wanaagsan oo u gargaarta.

Intii u dhexaysay uur-galka ilamaha, kaas oo ku uur-galay bartamaha magaalada Garoowe, iyo maalintii ay umushu foolatay, halkaas oo ayana ahayd duleedka magaalada Garoowe, hooyadu marar badan bay isku dayday inay dhuunkaal liqdo si ay isaga soo rido ilamahaas aan aabe la korindoonaa ifka jooginin. hadaba waxaa xusid muddan in la qiro amaanta ay leeyahiin dadka deegaanka Garoowe sidii habsamida ahayd ee ay geedka dheer uga saareen dhuunkaashii ay islaantu liqilahayd.

Waxaa ayana amaan wayn mudan dadka Gobolka Bari guud ahaan, gaar ahaan deegaamada Qardho iyo Baasaaso, oo runtii nin waliba waxuu rabo ha sheegee, ilaahy ka sokow, ayagu sabab u ahaa baajinta in umusha iyo ilmaheedu ay isku dhintaan oo ifka hal mara ka wada tagaan.

Dulucda shekadani waxay qof kasta oo caqli leh u muujinaysaa in Diinta Islaamka ka sokow xariga ama xabagta (glue/bond) isku haya, isku hayn-jiray, iskuna hayndoona dadka reer Puntland uu yahay xudunta dhiig iyo wada dhalashada ee aanu ahayn maamul dawladeed ama dan siyaasadeed.

Waxaan qoraalkaan ku soo gaba-gabaynayaa oo aan raacinayaa tix gaaban oo aan tiriyey 2dii May 2002. Wakhtigaas oo ahayd markii ay soo xoogaysatay cabsida laga qabo inuu dagaal ka qarxo gayiga Puntland.. Tixda waxaan ugu magac-daray "Diiwaanka ii Geli Cabdoow Daa'im baa jira'e". Waxaan ku hal-qabsaday Cabdishakuur Mohamoud Gurey oo markaas ku hawlanaa isku dubaridka Bayaan iyo Baaq Nabadeed oo ay dirayeen dad farabadan oo u dhashay deegaamada Puntland.

Tixdii waatan:

 

Diiwaanka ii Geli Abdoow Daa'imbaa Jira'e

Isku duubnidii iyo hadaan dawladnimo waayey

Dalaalimadi hooskiyo hadaan dawladnimo waayey

Dulqaadkii horeetiyo hadaan dawladnimo waayey

Dantii guud dadkeeniyo hadaan dawladnimo waayey

Duqowdii wanaagiyo hadaan daacadnimo waayey

Diktooradii aqoontiyo hadaan daacadnimo waayey

Duqowdii lasoo xulay hadday daawo naga wayday

Duulkii amxaaradu hadday daawo naga wayday

Da'ayatiyo caruurtii hadday daawo naga waydey

Daa'im eebe weeyee haddaan daba maryeyneyno

Dariskaan ku diinee hadaan kaba daraanayno

Dabkoo la'isu qaatiyo hadday maanta dirir joogto

Dagaal la'isku qaadiyo hadduu dagalku qiiqaabo

Oo la dumiyo daaraha ratiban daaf walbaba aaga

Dabley labo aflayniyo hadday dooxatoo noqoto

Dumarkiyo caruurtii hadday dibinta ruugayso

Waxba yaan daryeel hoose-iyo daaro loo dhisine

Markay dib xusuustaan waxii dakharo soo gaaray

Dacartii horeetiyo ku kaco diiftii shalay gaadhay

Ilmo dililiqlaysaa hadday daan walbaba dhaafto

Darajadu maxay tarin waa aduun dabo markiisiye?

Diiwaanka ii geli Cabdoow daa'im baa jira'e

Diiwaanka ii geli Cabdoow deeq rabaa jiriye

Buryare@hotmail.com

12h May 2002

 


[Column]

Copyright 1999 by somaliawatch.org.  All Rights Reserved.  Revised:  19 May 2007 05:03 AM. Webmaster HomePage