19 May 2007 04:29

SOMALIA WATCH

In Association with Amazon.co.uk
 
Country
  • Title: [SW Country] Dastuurka DAWLAD-GOBOLEEDKA PUNTLAND EE SOOMAALIYA - Part 1
  • Posted by/on:[AAJ][23 July 2001]

DAWLADDA PUNTLAND                                      PUNTLAND STATE OF

EE SOOMAALIYA                                   SOMALIA

 

XAFIISKA MADAXWEYNAHA                             OFFICE OF THE PRESIDENT

________________________________________________________________________

Xeer Lam 2                                                                                                      27/6/2001

Kuna saabsan wax ka bedelidda Golaha Wakiillada wax ka bedelay qodobo ka mid ah Axdiga Dawladda Puntland, 

MADAXWEYNAHA DAWLADDA PUNTLAND, 

MARKUU ARKAY Axdiga Dawladda Puntland, 

MARKUU TIXGELIYEY Ansixinta wax ka bedelka Golaha Wakiillada ku sameeyey qodobada Axdiga ee 8.4, 12.1 iyo 28.4, iyadoo Goluhu waafajiyey sida uu qabo ama qeexayo qodobka 35.1 ee Axdiga Dawlad Goboleedka Puntland, sida ku cad warqadda ansixinta wax ka bedelidaas ee summadeedu tahay GW/64/DGPS/2001 ee 27/06/2001, 

WUXUU SOO SAARAY: 

Xeerka wax ka bedelidda ee soo socda: 

Qodobka 1aad 

Wax ka bedelidan Axdiga Puntland 2001da ee Dawladda Puntland waa la ansixiyey. 

Qodobka 2aad 

Seddex nuqul oo wax ka bedelidan Axdiga Puntland ka mid ah ee Madaxweynuhu saxiixay iyo lifaaqiisa waxaa loo qaadanayaa Asal (Original), waxaana lagu kala kaydinayaa Xafiiska Xoghaynta Madaxweynaha hal nuqul, Xafiiska Garyaqaanka Guud hal nuqul iyo Xafiiska Xoghayaha Golaha Wakiillada hal nuqul. 

Qodobka 3aad 

Xeerkan wax ka bedelidda Axdiga Puntland wuxuu dhaqan gelayaa maalinta Madaxweynuhu saxiixo, ka dibna waxaa lagu soo saarayaa faafinta rasmiga ah ee Puntland, qofkastana waxaa ku waajib ah in uu dhawro wax ka bedelka Axdiga kuna dhaqmo. 

Cabdullaahi Yuusuf Axmed

Madaxweynaha Dawladda

Tusmada Dastuurka Dawlad-Goboleedka Puntland 

1.         Arrarta Dastuurka                                                                    Bogga  1aad

 

Qaybta 1aad xubinta 1aad

 Tilamaanta guud

 

2.         qod.     1aad                 Sarraynta Sharciga                                Bogga  2aad

3.         qod.     2aad                 Magaca iyo Nidaamka Dawladda         Bogga  2aad

4.         qod.     3aad                 Dhulka, Soohdimaha…..                       Bogga  2aad

5.         qod.     4aad                 Dadka                                                  Bogga  2aad

6.         qod.     5aad                 Muwaadinimada                                   Bogga  3aad

7.         qod.     6aad                 Diinta                                                   Bogga  3aad

8.         qod.     7aad                 Magaalo-madaxda                                Bogga  3aad

9.         qod.     8aad                 Afka                                                     Bogga  3aad

10.       qod.     9aad                 Astaanta calanka iyo heesta                  Bogga  3aad

 

xubinta 2aad

 

11.       qod.     10aad               Wadahadal & wax wadag federal.        Bogga  4aad

12.       qod.     11aad               Xiriirka dibeda                          Bogga  4aad

13.       qod.     12aad               Xisbiyada                                             Bogga  4aad

14.       qod.     13aad               Shuruudaha furashada xisbi siyaa.          Bogga  5aad

15.       qod.     14aad               Dhisme-xukuumadedka xisbiyada         Bogga  5aad

16.       qod.     15aad               Tiro koobka                                         Bogga  5aad

17.       qod.     16aad               Guddiga doorashada                             Bogga  5aad

 

Xubinta 3aad

Mabaadiida Guud Arrimaha Bulshada

 

18.       qod.     17aad               Qoyska                                                Bogga  6aad

19.       qod.     18aad               Xuquuqda Haweenka                           Bogga  6aad

20.       qod.     19aad               Xaquuqda Caruurta                              Bogga  6aad

21.       qod.     20aad               Agoomaha, curyaamada…..                 Bogga  6aad

22.       qod      21aad               Caafimaadka                                        Bogga  6aad

23.       qod.     22aad               Waxbarashada                                     Bogga  7aad

 

Xubinta 4aad

Xuquuqda iyo Xoriyaadka Asaasiga ah

 

24.       qod.     23aad               Sinaanta Bulshada                                 Bogga  7aad

25.       qod.     24aad               Xorriyada Caqiidada                            Bogga  7aad

26.       qod.     25aad               Xorriyada fikriga                                   Bogga  7aad

27.       qod.     26aad               Xaqa doorashada                                 Bogga  8aad

28.       qod.     27aad               Xaqa qorashada Arjiga             Bogga  8aad

29.       qod.     28aad               Xaqa ka midnoqoshada Urrurada         Bogga  8aad

30.       qod.     29aad               Xorriyada dhaq-dhaqaaqa                    Bogga  8aad

31.       qod.     30aad               Xaqa lahaansha hantiyeed                     Bogga  8aad

32.       qod.     31aad               Xaqa nolosha iyo nabadgel. Jirka          Bogga  8aad

33.       qod.     32aad               Xaqa madax bannaanida qofka Bogga  9aad

34.       qod.     33aad               Xaqa magan gelinta siyaasadeed           Bogga  9aad

35.       qod.     34aad               Xaqa Hoyga                                         Bogga  9aad

36.       qod.     35aad               Saxaafada                                            Bogga  9aad

37.       qod.     36aad               Xorriyada isgaarsiinta                            Bogga  9aad

38.       qod.     37aad               Xorriyada kulamada…..                       Bogga  10aad

39.       qod.     38aad               Waajibaadka muwaadiniinta                  Bogga  10aad

 

Xubinta 5aad

Xuquuqda Asaasiga ah

 

40.       qod.     39aad               Dacwad furasho                                   Bogga  10aad

41.       qod.     40aad               Xuquuqda Eedaysanaha                        Bogga  10aad

42.       qod.     41aad               Xuquuqda qofka xukuman                    Bogga  11aad

 

Qaybta labaad

Qaab-dhismeedka Dawladda

 

43.       qod.     42aad               Saddexda qaybood ee Dawladda         Bogga  11aad 

Xubinta 6aad

Xeer-dejinta

 

44.       qod.     43aad               Golaha Wakiillada                                Bogga  11aad

45.       qod.     44aad               Shuruudaha doorashada Golaha            Bogga  12aad

46.       qod.     45aad               Suruudaha lagu lumiyo xilka G/W          Bogga  12aad

47.       qod.     46aad               Xilka G/w                                             Bogga  12aad

48.       qod.     47aad               Awoodaha Golaha                                Bogga  13aad

49.       qod.     48aad               Fadhiyada Golaha                                 Bogga  14aad

50.       qod.     49aad               Xasaanada Goha                                  Bogga  14aad

51.       qod.     50aad               Kala dirida G/W                                   Bogga  14aad

52.       qod.     51aad               Kalsooni kalanoqoshada Wasiirada       Bogga  15aad

 

Xubinta 7aad

Golaha Fulinta 

53.       qod.     52aad               Qaab-hawleedka Xukuumadda Bogga 15aad

54.       qod.     53aad               Shuruudaha lagu dooranayo M/wey.     Bogga  15aad

55.       qod.     54aad               Awoodaha iyo xilalka M/weynaha         Bogga  16aad

56.       qod.     55aad               Awoodaha iyo xilalka M/ku-xi. Bogga  17aad

57.       qod.     56aad               Xil-ka qaadista M/weynaha                  Bogga  17aad

58.       qod.     57aad               Golaha Xukuumada                              Bogga  17aad

59.       qod.     58aad               Xilka wasaaradaha &hay’adah  Bogga  18aad

60.       qod.     59aad               Xilka Wasiirka                          Bogga  18aad

61.       qod.     60aad               Xilka Wasiirk-ku-xigeenka                   Bogga  18aad

62.       qod.     61aad               Hay’adaha madaxa bannan                   Bogga  18aad

63.       qod.     62aad               Wakaaladaha                                       Bogga  19aad

64.       qod.     63aad               Xasaanada G/fulinta                              Bogga  19aad 

Xubinta 8aad

Garsoorka 

65.       qod.     64aad               Madaxbannanida iyo dhimaha Gar.       Bogga  19aad

66.       qod.     65aad               Guddiga Sare ee Garsoorka                  Bogga  20aad

67.       qod.     66aad               Maxkamadaha Caadiga ah                    Bogga  20aad

68.       qod.     67aad               Maxkamadda Sare                               Bogga  20aad

69.       qod.     68aad               Maxkamadaha darajada koowaad        Bogga  21aad

70.       qod.     69aad               Maxkamadaha Racfaanka                     Bogga  21aad

71.       qod.     70aad               Xeer-ilaalinta guud                                Bogga  21aad

72.       qod.     71aad               Awoodaha & wajibadka xeer-ila..        Bogga  21aad 

Qaybta 3aad

Xubinta 1aad 

73.       qod.     72aad               Damaanad qaadka Garsoorka              Bogga  22aad

74.       qod.     73aad               Xilalka Garsoorka                                Bogga  22aad

75.       qod.     74aad               Maxkamadda Dastuuriga ah                  Bogga  22aad

76.       qod.     75aad               Awodaha iyo Wajibadja M/dastu..        Bogga  23aad

77.       qod.     76aad               Shuruudaha xulashada Garsoorayash     Bogga  23aad

78.       qod.     77aad               Luminta xubinimada M/D ah                 Bogga  24aad

79.       qod.     78aad               Xasaanada Golaha Garsoorka              Bogga  24aad

80.       qod.     79aad               Isimada                                                Bogga  24aad

81.       qod.     80aad               Suluxa, dhex-dhexaadinta iyo Aqo.       Bogga  24aad 

Qaybta 4aad

Xubinta 1aad

Maamulka Gobollada iyo Degmooyinka

 

82.       qod.     81aad               Baahinta Maamulka Gobollada iyo        Bogga  25aad

83.       qod.     82aad               Awoodaha iyo Waajibaadka G/G         Bogga  25aad

84.       qod.     83aad               Habka maamulka degmooyinka            Bogga  25aad

85.       qod.     84aad               Awoodaha iyo Waajibadka G/X           Bogga  26aad

86.       qod.     85aad               Awoodaha iyo Waajibaadka D/D         Bogga  26aad

87.       qod.     86aad               Shurudaha lagu doranayo G/X deg.       Bogga  26aad

88.       qod.     87aad               Luminta Xubinimada ee G/X deg.          Bogga  26aad

89.       qod.     88aad               Kala-dirista Golaha xeer dejinta Deg.    Bogga  27aad

Qaybta 5aad

Xubinta 1aad

Qodobo kala duwan (Varia)

 

90.       qod.     89aad               Kala-gadashada Hantida Ummadda      Bogga  27aad

91.       qod.     90aad               La-wareegidda Hantida gaar-ahaned     Bogga  27aad

92.       qod.     91aad               Anshaxa iyo dhaqan-samida                  Bogga  27aad

93.       qod.     92aad               Ilaalinta Shaqada                                  Bogga  27aad

94.       qod.     93aad               Badbaadada Shaqaalaha                       Bogga  28aad

95.       qod.     94aad               Ciidamada                                            Bogga  28aad

96.       qod.     95aad               Habka dhaqandhaqaale ee suuqa..        Bogga  28aad

97.       qod.     96aad               Daryeelka Deegaanka                           Bogga  28aad

98.       qod.     97aad               Dhaarta Xilka                                       Bogga  28aad

99.       qod.     98aad               Wax-ka-beddelida Dastuurka               Bogga  29aad

100.     qod.     99aad               Balanqaadka Dastuurka                        Bogga  29aad

101.     qod.     100aad             Nuqulka Rasmiga ah ee Dastuurka        Bogga  29aad

DAWLAD-GOBOLEEDKA PUNTLAND EE SOOMAALIYA

Dastuurka Puntland

Garoowe

ARARTA DASTUURKA PUNTLAND

 

Magaca Naxariista iyo Naruurada Rabbi dartood. Annaga oo ah Dadka Puntland.

Waxaa naga go’aan ah in aan waa cusub ambaqaadno, si aan uga soo kabanno musiibadii, raadkii iyo dhaxalkii ay reebeen dagaalladii sokeeye.

Waxaan ku mintidaynaa ambaqaadka iyo yagleelidda hannaan iyo hab cusub oo horseedi kara dawlad Soomaaliyeed oo federaal ah kuna dhisan nabad, caddaalad iyo demoqaraadiyad.

Annaga oo ka duuleyna mabd’a wadatashiga iyo wax-wadaag caddaalad ku dhisan waxaan dooneynaa in aan walaalahayaga Soomaaliyeed ku wada noolaanno isqadarin iyo isu garowsho.

Waxaan aaminsanahay in midnimada Soomaaliyeed ay ku dhalan karto hannaan nabadeed iyo isla oggolaansho ka yimaada dadka Soomaaliyeed.

Waxaan ku hawlgelaynaa, walaalahayo Soomaaliyyedna ugu yeeraynaa in aan wadajir ugu halgalno dib u dhiska qarankii Soomaaliyeed oo burburay. 

Annaga oo ka duuleyna xigmadahaan sare iyo sooyaalka taariikheed ee ku salaysan Caqiidada iyo Diinta Islaamka iyo Dhaqanka suuban, waxaan ku guuleysanney in aan 1998dii dhisno Dawlad-goboleedka Puntland oo qayb ka mid ah dawlad Soomaaliyeed oo federaal ah. 

Haddaba Golaha Wakiillada ee puntland oo ka duulaya waayihii adkaa ee la soo maray fulinayana dardaarankii shirweynihii wada tashiga ee Garowe 1998dii, ee Axdiga qodobkii 28, ayaa kalfadhigii 3aad ee Golaha Wakiillada lagu dhisay Guddiga Diyaarinta iyo isku duba ridka Dastuurka Puntland oo bedeli doona Axdiga ku-meel-gaarka ah. Dadaal iyo wadatashiyo badan kadib Guddigu waxa uu soo dammaystirey Dastuurka Puntland soona hordhigay Golaha Wakiillada. 

Golaha Wakiillada oo ka duulaya rabitaanka iyo aayaha dadweynaha Puntland waxa ay si taxadar iyo feejignaan leh uga doodeen 2 kalfadhi daraftigii Guddigu soo hor dhigey, ugu dambaystiina Goluhu wuxuu Dastuurka u ansixiyay si buuxda 05/06/2001. 

Dastuurka cusub ee Puntland waxaa lagu saleeyey: 

ü                      Shareecada Islaamka

ü                      Habka wadatashiga iyo go’aan wadaagga

ü                      Isu dheellitirnaanta awoodaha Dawladda; xeer-dejint, fulinta iyo garsoorka

ü                      Baahinta xukunka

ü                      Habka xisbiyada

ü                      Damaanad qaadista lahaanshaha gaar ahaaneed iyo ganacsiga suuqa xorta ah

ü                      Sugidda xuquuqda assaasiga iyo nolosha qofka, sugidda Nabadgelyada iyo xasiloonida. 

Dastuurka cusub, waxa uu ka kooban yahay: -

 1.                  5 qaybood oo mid kastaaba leedahay xubneheeda iyo qodobkeeda

2.                  11 xubnood iyo 100 qodob oo dhammaantood si musalsal ah isugu habaysan. 

Golaha Wakiillada, wuxuu dadweynaha Puntland u soo gudbinayaa in ay dastuurkaan dhuuxaan si ay mustaqbalka codkooda ugu ansixiyaan

 

QAYBTA KOOWAAD

Xubinta 1aad

 Tilmaanta Guud

QODOBKA 1AAD

SARRAYNTA SHARCIGA 

Sharciga ayaa ka sarreeya cid kasta. 

QODOBKA 2AAD

MAGACA IYO NIDAAMKA DAWLADDA

 

1.          Magaca Dawladdu waa Dawlad-Goboleedka Puntland ee Soomaaliya.

2.         Puntland waa dawlad-goboleed Soomaaliyeed oo madaxbannaan kuna dhisan habka wadatashiga, demoqoraadiyadda iyo xisbiyada.

3.         Maamulka dawladdu waa mid baahsan, awoodda ugu sarraysana - tan Eebbe mooyee - shacabka ayaa leh, isaga oo awooddaas u adeegsanaya si toos ah oo dastuurka iyo shuruucda waafaqsan, qof ama qayb ka mid ah shacabkuna ma sheegan karo, kumana takrifali karo gooni ahaan.

4.         Puntland waa qayb ka mid ah Soomaaliya xil ayaana ka saaran baadigoobka iyo dhawridda dawlad Soomaaliyeed oo ku dhisan habka Federaaliga ah.

 

QODOBKA 3AAD

DHULKA, SOOHDIMAHA IYO XUQUUQAHA SOOHDIMAHA

 

1.         Puntland waxa ay ka kooban tahay gobollada Bari, Nugaal, Sool, Koofurta Togdheer (Deegaannada Buuhoodle), Mudug oo laga reebay Deegaannada Hobyo iyo Xarardheere iyo Gobolka Sanaag oo laga reebay degmada Ceel-afweyn iyo waqooyi- galbeed ee degmada Ceerigaabo.

2.         Soohdimaha Puntland waa kuwa Gobollada iyo Degmooyinka ay ka kooban tahay la lahaayeen derisyadooda dagaallada sokeeye ka hor, midnimada Puntland-na laguma soo xadgudbi karo; dhul, cir iyo bad toona.

3.         Inta ku siman soohdimaheeda (dhul, cir iyo badba), Puntland waxa ay leedahay xuquuqihii awoodeed oo ay lahaayeen dawladdihii hore.

 

QODOBKA 4AAD

DADKA 

Dadka Dawlad-goboleedka Puntland waa muwaadiniinta puntland oo dhan lamana kala qaybin karo.

QODOBKA 5AAD

MUWAADINNIMADA

 

1.         Muwaadinimada Puntland waxaa soo caddeynaya Degmada uu qofku ka tirsan yahay.

2          Muwaadinku ma luminayo jinsiyadiisa Puntlandinimo haddii uu dhalasho kale qaato.

3          Helida iyo dhuminta muwaadinnimada Puntland waxaa lagu soo saarayaa xeer gaar ah 3-bilood kaddib dhaqan galka Dastuurka.

 

QODOBKA 6AAD

DIINTA

 

1.         Diinta Islaamku waa tan qur ah ee dawlad-goboleedka Puntland ee Soomaaliya.

2.         Diin aan tan Islaamka ahayn laguma fidin karo dalka dawlad-goboleedka Puntland, qawaaniinta iyo dhaqanka bulshadana waxaa saldhig u ah diinta Islaamka.

 

QODOBKA 7AAD

MAGAALOMADAXDA

 

1.         Magaalo-madaxda dawlad-goboleedka Puntland waa Magaalada Garoowe waana fadhiga dhexe ee dawladda.

2.         Magaalomadaxda waxaa lagu dhaqayaa xeer u gaar ah saddex bilood gudahood lagu soo saaro laga bilaabo dhaqangalka dastuurka.

 

QODOBKA 8AAD

AFKA

 

Af-Soomaaligu waa afka rasmiga ah ee dawlad-goboleedka Puntland, afaf kalana waa la adeegsan karaa.

 

QODOBKA 9AAD

ASTAANTA, CALANKA IYO HEESTA DAWLAD-

GOBOLEEDKA PUNTLAND

 

1.         Astaanta, Calanka iyo heesta Dawlad-goboleedka Puntland waa kuwii Qarankii Soomaaliyeed.

 

Xubinta 2aad

QODOBKA 10AAD

WADAHADAL IYO WAX-WADAAG FEDERAALNIMO

 

1.         Puntland waxa ay ka mid noqonaysaa Dawlad Soomaaliyeed oo habka Federaaliga ah ku dhisan, waxayna wadahadal la geli kartaa qayb kasta oo Soomaaliya ka mid ah oo aaminsan raadinta iyo ka-mid-noqoshada dawlad soomaaliyeed oo ku dhisan habka federaaliga ah.

2.         Waxyaalaha dawlad-goboleedku Puntland ay ku wareejin doonto dawladda Federaalka ah waxaa ka mid ah: Arrimaha socdaalka, difaaca, arrimaha siyaasada dibedda, istaambada boostada, lacagta, habka cabbiraadda.

3.         Wixii intaas dheeri ka ah waxay ku imaanayaan wadahadal dhexmara dawladda federaalka ah iyo dawlad-goboleedka.

 

QODOBKA 11 AAD